5 bài waka của thiền sư Lương Khoan Đại Ngu (Ryokan Taigu; 良寛大愚)

Bài thơ thiền sư Thích Nhất Hạnh viết trong trận lụt năm Giáp Thìn 1964 tại Thừa Thiên Huế.
===============

RUỘT ĐAU 9 KHÚC

1.
tôi đến đây để cùng khóc với các anh và các chị,
xứ sở ta đau thương và cảnh tình ta bi đát
bàn tay tôi đây xin các anh nắm lấy, xin các em nắm lấy.
tôi muốn được nói cùng các anh và các chị: dù sao thì chúng ta cũng phải can đảm để mà lo lắng cho trẻ thơ, cho ngày mai.

2.
đã một tháng rưỡi trời sau khi nước rút, em tôi nhận được của cứu trợ hai lần, một lần chưa đầy lon gạo.
ba ngày mới có một bữa cơm, chiều nay tới thăm em, tôi được em cho biết rằng tối nay em phải ăn đọt cau và bắp thối
thương thay em tôi
(và biết bao chiếc đầu xanh vô tội
một đàn trẻ con da vàng mặt bủng)
đi kiết từ hơn một tuần nay, không thuốc không men.
nước cuốn mất mẹ em rồi, nước cuốn mất cả cha em, nước cuốn mất cả em em nữa
trên chiếc đầu thơ ngây, khăn tang không có
nhưng nắng chiều vàng vọt trên cánh đồng tan hoang xác xơ khốn khổ
đã là chiếc khăn tang phủ trọn tâm hồn tôi.

3.
hãy tới đây mà chứng kiến cảnh những người thương của tôi trong trận bão lụt Giáp Thìn, đến để ẵm trong tay em bé xanh xao đã rủi ro còn sống.
để thấy người cha trẻ sau khi tìm biết rằng vợ và bốn con đã chết, trong ba ngày ba đêm đã ngồi yên nhìn vào khoảng không, và thỉnh thoảng cười lên sằng sặc
ở xa xăm anh có nghe thấy tiếng cười ấy không?
hãy đến đây để thấy cụ già râu bạc, sau những ngày cô đơn tuyệt đối trên mảnh đất hoang, đã quỳ xuống đỡ lấy nắm cơm cứu trợ trên tay một em thiếu nhi ngơ ngác
cụ đã quỳ trước tình thương, trong khi em bé khóc
“cụ ơi, con chỉ bằng cháu của cụ mà thôi!”
nhưng dù sao, thông điệp tình thương đã tới nơi rồi
tôi có quyền đặt lòng tin nơi ngày mai nhân loại.

4.
chồng chị đã mất rồi, con chị đã mất rồi,
vườn dâu tan nát
bếp lửa làm sao nhóm lại, mảnh đất nghèo ơi?
trời cho, rồi trời lấy lại,
tôi sợ chị tôi chiều nay không còn kiên nhẫn,
mà mở miệng ra, nguyền rủa hiện sinh mình.
tôi khóc khi nghe chị nói rằng:
“tuy một phút khó khăn
mà khỏe thay những gia đình chết trọn.”
nhưng hôm nay còn tôi, còn anh, còn bạn
ta chung lưng gánh đầy hiện hữu trên hai vai
hãy nương vào nhau, và gắng đừng bật lên tiếng khóc; con đường còn dài, vì thế hệ tương lai, hãy cúi đầu đi tới.

5.
người nông dân ngửng đầu lên khi nghe lời tôi hỏi
và chua xót trả lời, không e dè, ngần ngại:
“tôi ghét cả hai bên
tôi không theo Quốc gia
tôi không theo Giải phóng
tôi chỉ theo người cho tôi sự sống.”
cuộc tồn sinh! ôi tủi nhục không chừng!

6.
trên thượng lưu sông Thu Bồn
đứng giữa dòng
tôi cắt đầu ngón tay cho giọt máu đào rơi, hòa tan vào dòng nước
máu tôi đã được hòa với dòng sông
thôi hãy nằm im
tất cả những ai đã vong thân oan ức!
còn những người sống, và còn dòng sông đây –
nghe tiếng trẻ thơ từ muôn trùng đồng vọng
tôi đã trở về giữa những thành núi cao
để đêm nay nhìn đỉnh núi nghiêng đầu nghe dòng sông kể chuyện
chúng tôi còn đây, trong cuộc đời hằng chuyển
sẽ xin đứng bên nhau mà dựng lại quê hương

7.
có những trì địa tay còn lấm mực nhà trường
xẻng cuốc trên tay
đào đất bắc cầu
cúi xuống vừa khóc vừa chôn những thây người sình thối
có những bóng hình Quan Thế Âm, với vừng trán thơ ngây vô tội
áo nâu
chân đất
nón lá che đầu
lặng lẽ đặt từng bước chân non trên vùng đá sạn thương đau
chui vào những túp lều con mới dựng
bất chấp hiểm nguy “Quốc gia, Việt cộng”
tìm tới
những người thoi thóp
đang ngửa cổ chờ trông.

8.
tôi đã thấy rồi bàn tay các em
tuy bé nhỏ, nhưng hiền như tơ trời Đâu La Miên thuở trước
vừa đưa ra để ẵm lấy trẻ thơ
thì đứa bé bỗng nhiên lặng thinh, nín khóc
và mắt người mẹ khốn khổ sáng lên như hai viên bích ngọc
khi nhìn hộp sữa đã từ nghìn trùng sông nước đem đến cho con

9.
tôi ngồi đây, trước cánh cửa thiên đường
đương khép chặt
tôi cúi đầu mong đợi
nơi vườn cũ chắc hương cau còn nhẹ tỏa
nhưng các em sao lặng lẽ chiều nay
hãy cất tiếng lên, trên mảnh đất đau thương này
cất tiếng lên, cho chim xanh ngàn nơi bay về quy tụ
cho nước non này mãi còn cẩm tú
nói lên đi em
hiện hữu sẽ bừng sinh sau ngôn thuyết nhiệm mầu.

ThíchThích