THẦN KHÚC – HOẢ NGỤC (Canto XII) – DANTE ALIGHIERI

Phần I: HOẢ NGỤC
* Chưa chú thích, còn chỉnh sửa và bổ sung
* Bản quyền bản dịch: Pháp Hoan
* Xin không đăng lại bài viết này khi chưa có sự đồng ý của dịch giả
==============

Canto XII: (1451-1589)

Vách đá dựng cheo leo thầy trò tôi cố gắng
Men theo bờ dốc đứng bỗng phía trước hiện ra
Một cảnh tượng khiến cho mọi ánh mắt lảng tránh.

Như trận lở năm xưa gần Tren-tô đã lấn
Một bên sông A-dés, dấu cũ vẫn nguyên tồn,
Vì chân núi xói mòn hay vì cơn địa chấn.

Những tảng đá khổng lồ văng ra từ đỉnh núi
Lăn đến tận đồng bằng làm thành một lối đi
Cho những kẻ trên kia muốn tìm đường xuống dưới:

Cũng vậy thầy trò tôi leo xuống khe núi đá.
Và trên sườn vực thẳm dẫn xuống đáy âm ti
Nỗi ô nhục Crê-ti nằm phơi mình ở đó.

Trong dáng hình gạt lừa của một con bò mộng.
Nó đưa tay lên gặm khi nhìn thấy chúng tôi
Nào khác chi một người bị hờn căm khống chế

Nhà hiền triết quát to: ‘Mi nghĩ rằng, có lẽ
Đây chính là Công Tước của xứ A-tê-nê,
Kẻ đã giết chết mi khi còn trên trần thế.

‘Quái thú hãy tránh ra bởi người này chẳng phải
Đến nhờ sự chỉ dạy từ chị gái của mi
Mà hắn chỉ đến vì muốn xem mi thống khổ.’

Nào khác chi con bò giật bung giây xích cổ
Không thể chạy, dẫu cố, mà chỉ nhảy tứ tung
Khi cán búa vừa vung xuống trên đầu hộp sọ

Cũng vậy Mô-ni-taur đang điên cuồng cao độ.
Thầy tôi vội mở lời :‘Giờ con hãy băng ngang,
Hãy tranh thủ thời gian khi nó còn phẫn nộ.’

Và thầy trò chúng tôi đi xuống miền xói lở
Chân dẫm lên đá vỡ nằm rải rác trên đường
Bởi sức nặng bất thường cứ bật ra khỏi chỗ.

Thầy dẫn đạo mở lời khi thấy tôi tư lự:
‘Hẳn con đang nghĩ về đoạn đường đá sạt nơi
Có loài thú trông coi mà ta vừa chế ngự.

‘Ta cũng muốn nói thêm để giúp con sáng tỏ
Năm xưa khi thân hành xuống Địa Ngục tối tăm
Ta đã thấy rõ ràng tảng đá này chưa đổ.

‘Nếu trí nhớ của ta không lầm thời quả thực
Lúc Ngài xuống vòng ngục thứ nhất của Di-tê
Chính Ngài đã cướp về những vong linh cao quý

‘Khi vực thẳm tanh hôi rung lên khắp mọi phía
Ta nghĩ rằng vũ trụ cảm nhận được tình yêu,
Thứ đã khiến ít nhiều chúng sinh linh giải nghĩa:

‘Rằng thế giới bao lần chuyển mình sang hỗn độn.
Vào phút giây chấn động, tảng đá cổ đại này
Nơi đó và nơi đây lăn xuống vùng đất trống.

‘Nhưng đã đến lúc con đưa mắt nhìn xuống dưới
Bởi chúng ta sắp tới dòng sông máu sục sôi
Nấu những kẻ hại người bằng bạo lực dữ dội.’

Ôi cơn giận điên cuồng và lòng tham cố hữu
Trong cuộc đời ngắn ngủi đã thúc giục chúng ta
Rồi lại dẫn ta qua miền đau thương vĩnh cửu.

Tôi thấy một con hào mở rộng ra cùng khắp
Rồi uốn lại thành vòng vây bọc lấy bình nguyên
Như bậc thầy dẫn đường trước đây từng đề cập.

Giữa mé của con hào và bình nguyên một đội
Nhân mã chạy theo hàng với cung tiễn giắt lưng
Như khi chúng đi săn ở trên miền thượng giới.

Trông thấy hai thầy trò cả đàn liền đứng lại
Rồi ba con tách khỏi tiến về phía chúng tôi
Với cung tiễn trên tay được chọn lọc cặn kẽ.

Một con vội thét lên, ở đằng xa: ‘Hai kẻ
Đang xuống sườn đá mẻ, bây chịu cực hình nào?
Đứng đó trả lời tao. Nếu không, tao sẽ bắn.’

Và thầy tôi ôn tồn: ‘Chúng ta sẽ bước tới
Và sẽ chỉ trả lời duy nhất mỗi Chi-rôn
Sự khinh suất này luôn làm chính ngươi tổn hại.’

Thầy thúc nhẹ vào tôi: ‘Đó chính là Nes-sus
Kẻ ngày trước quên mình bởi Dei-a-ni-ra
Và dùng máu hắn ta để trả thù địch thủ.

‘Kẻ đứng giữa, con xem, mắt đang nhìn xuống ngực
Là Chi-rôn hùng lực, kẻ giáo dưỡng A-sin,
Kẻ còn lại cuồng điên, tên hắn là Phô-lús.’

Xung quanh con hào này cả nghìn con rong ruổi
Nhắm bắn những vong hồn bên dưới vũng máu tươi
Đang cố gắng để ngoi đầu lên trên tội lỗi.

Khi chúng tôi đến gần đám quái vật mau lẹ
Chi-rôn liền rút nhẹ đoạn quay đầu mũi tên
Nâng lấy bộ râu xoăn rồi gạt sang một phía

Khi trên mặt lộ ra chiếc mõm to, ông nói
Với đồng đội của mình: ‘Chúng mày có thấy không
Kẻ cất bước sau lưng đang làm tung đá sỏi?

‘Đó chẳng phải là chân của một người đã chết.’
Và bậc thầy dẫn đường đến trước ngực Chi-rôn
Nơi đó hai phần con: ngựa và người gắn kết.

Rồi nói: ‘Hắn một mình, và vẫn còn máu huyết,
Ta phải cho hắn biết thung lũng tối tăm này,
Không phải vì niềm vui mà vì điều cần thiết

‘Người dừng lại giữa chừng bài thánh ca đang hát
Tìm đến ta phó thác sứ mệnh mới mẻ này
Thầy trò chúng ta đây nào phải quân trộm cắp.

‘Quyền lực đó giúp ta nhận về thêm sức mạnh
Trên lối đi hung tàn, và nếu được, xin ông
Cho một kẻ dẫn đường để chúng ta kề cận.

‘Kẻ sẽ dẫn chúng ta đến được khúc sông cạn
Và mang hắn trên người; bởi chưa là vong linh
Hắn chẳng thể tự mình bay qua bầu khí ám.’

Đoạn Chi-rôn xoay người sang một bên rồi nói:
‘Này Nés-sús, quay lại, và dẫn họ qua hào
Nếu gặp toán canh nào hãy bảo nên nhường lối.’

Cùng với kẻ tháp tùng thầy trò tôi dấn bước,
Bám dọc theo mép bờ của dòng máu nóng nơi
Những kẻ bị nấu sôi cất tiếng gào kinh khiếp.

Tôi thấy đám vong hồn bị ngập lên tận mắt
Và Nés-sús mở lời: ‘Bọn bạo chúa chứ ai
Chúng vấy bẩn đôi tay bởi máu và cướp bóc.

‘Những kẻ đang khóc than tội ác xưa gồm có
A-le-xan-der và Di-ô-ni-si-ô,
Kẻ khiến Si-ci-ly nhiều năm dài thống khổ.

‘Còn cái trán nhô lên với mái đầu đen nhánh:
Là Éz-zê-li-nồ, và người xứ És-tê
Đang ngụp lặn đằng kia với mái tóc vàng ánh –

‘Kẻ ở trên cõi trần bị con trai giết chết.’
Rồi tôi quay sang thầy – người cất giọng khuyên lơn:
“Hãy để hắn dẫn đường, ta là người kế tiếp.”

Thêm một quãng xa hơn, Nés-sús liền dừng vó
Bên một nhóm tội đồ với đầu tóc loi nhoi
Trong dòng chảy tanh hôi máu ngập lên tận cổ.

Hắn chỉ một bóng hình đang đứng riêng một xó
Kẻ trên ngực Chúa Trời đã đâm thủng con tim
Và giữa dòng sông Thêm máu tươi nay còn nhỏ.

Tôi thấy một vong đoàn nhô khỏi con hào đỏ
Với đầu và lồng ngực, và ngay cả khuỷ tay,
Ở trong nhóm người này tôi nhận ra một số.

Chúng tôi đi đến đâu máu cạn dần đến đấy
Cho đến khi chỉ thấy máu nấu lòng bàn chân
Và đó là khúc sông ba chúng tôi phải lội.

‘Đứng ở mé bên này ngươi có thể nhìn rõ
Dòng sông đang cạn dần,’ con nhân mã cho hay
‘Thế nhưng bản thân ngươi nên biết rằng bên đó

‘Mực máu sẽ cao dần cho đến khi toàn bộ
Nối lại con hào đỏ nơi chứa những vong hồn
Của bạo chúa hung tàn đang không ngừng than thở.

‘Và công lý thánh thành ở đó luôn trừng phạt
Át-ti-la hung ác, kẻ gieo rắc tai ương,
Pi-rô, Sés-tô cùng với những dòng nước mắt

‘Của vĩnh cửu tuôn trào từ khúc sông nung nấu
Hai vong linh cường đạo tên là Ri-ni-êr,
Kẻ trên nẻo đường quê gây ra bao trận đấu.’

Rồi Nhân Mã Quay Đầu Vượt Khúc Sông Cạn Máu.

========
* Pháp Hoan dịch từ bản dịch tiếng Anh của Robert và Jean Hollander, tham khảo thêm các bản dịch của Allen Mandelbaum, John Ciardi, A. S. Kline và Henry Wadsworth Longfellow.
* Artwork by Gustave Dore
* Ủng hộ Pháp Hoan: https://phaphoan.com/contact/