Cái Giá Của Cái Thấy
Đập phá cấu trúc các hệ thống tư tưởng mà không xây lại bất kỳ cấu trúc mới nào nhằm ngăn xã hội rơi vào chủ nghĩa hư vô là một hành động thiếu trách nhiệm. Nhưng xây dựng một bản thể mới mà không để lại phương cách hay manh mối để hệ thống tự giải cấu trúc lại là một hành động nguy hiểm khác. Một bên để lại khoảng trống, bên kia tạo ra sự đóng băng. Cả hai đều kéo theo hệ quả đạo đức.
Có người từng hỏi tôi vì sao không mở lớp để “giúp người giúp đời”. Tôi luôn từ chối. Không phải vì thiếu thiện chí, mà vì tôi hiểu rất rõ cái giá của cái thấy. Ám ảnh của nỗi sợ rằng sau khi học xong, người ta sẽ không còn nhìn thế giới như cũ nữa, khi nhiều người không đủ mạnh mẽ cho bước chuyển mình từ khủng hoảng cá nhân sang khủng hoảng hiện sinh.
Tôi yêu cuộc đời này, và được sinh ra làm chính mình là một niềm vui lớn, dù tôi phải mất gần mười lăm năm mới có thể nhận ra điều đó. Có lẽ vì đã đi qua những giờ phút cô đơn và hoang mang nhất của tuổi trẻ, nên thế giới đối với tôi lúc này đây luôn mang vẻ tinh khôi và đẹp đẽ. Chính vì vậy, những người xung quanh mong muốn tôi chia sẻ kinh nghiệm để họ có thể sống cân bằng và hạnh phúc hơn.
Nhưng tôi không thể làm điều đó. Tôi không thể khuyên ai về một đời sống cân bằng khi chính bản thân mình là hiện thân của sự cực đoan.
Từ nhỏ tôi đã là một đứa trẻ hướng nội, không thể hòa nhập với bạn bè đồng trang lứa. Năm mười tuổi, tôi bị nhồi nhét tư tưởng Phật giáo Tịnh Độ, mười ba tuổi, tôi quyết định ăn chay trường, mười bốn tuổi, tôi rời gia đình để xuất gia, hai mươi lăm tuổi, tôi rời tông môn để truy tìm tự do cá nhân. Tôi dành mười lăm năm tuổi trẻ theo đuổi những mục đích mơ hồ: tôn giáo, triết học và thơ ca… sống tận cùng, yêu tận cùng và ghét tận cùng với chúng, và biết rõ rằng đoạn cuối con đường có thể chỉ là vô vọng.
Thế giới mà tôi và anh đang sống là những trật tự tĩnh được dựng lên, rồi được tôn thờ – bởi con người tôn giáo lẫn con người thế tục, và không ai nhận ra rằng mình đang vận hành bên trong chính guồng máy đó. Đức Phật thoát ra, rồi xây lại. Đệ tử bước vào, rồi tìm cách thoát ra. Nhưng cái lưới đã được giăng mắc ngay từ đầu, trùng trùng như lưới Đế Châu. Không ai thật sự đứng ngoài nó. Và nếu muốn thoát ra hoàn toàn, cái giá phải trả là điều hầu như không thể hình dung – ngay cả Đức Phật cũng từ chối.
Hầu hết các quyết định trong đời tôi, dưới con mắt của cả người trong đạo lẫn ngoài đời, đều là những quyết định cực đoan. Vì thế, làm sao tôi có thể chỉ dạy ai đó về sự cân bằng, khi chính bản thân mình là kết tinh của những mâu thuẫn không thể tự dung hòa!
PHÁP HOAN | 法歡 